Bài toán cực trị thực tế
0,5 điểm · Tối ưu tổng chi phí thuê kho và thưởng công nhân bằng bất đẳng thức Cauchy
Đây là dạng "AM-GM kết hợp ràng buộc nguyên" — quen thuộc trong các đề Hà Nội. Mấu chốt là vừa dùng BĐT Cauchy để xác định vùng tối ưu, vừa kiểm tra cẩn thận các điểm nguyên xung quanh để chọn nghiệm thực tế.
1) Lập biểu thức chi phí
Gọi là số công nhân được điều động, là số ngày thuê kho ().
- Mỗi công nhân làm sản phẩm/ngày, nên trong ngày công nhân làm được sản phẩm.
- Để hoàn thành đơn hàng sản phẩm:
- Tổng chi phí (triệu đồng):
2) Tối ưu khi nd = 200
Vì tăng theo và theo , để nhỏ nhất thì chỉ vừa đủ, tức xét (nếu ta vẫn có thể giảm hoặc để giảm mà điều kiện vẫn được giữ — và bài toán nguyên cũng có thể đạt cực trị ngay tại biên này khi phân tích được thành tích hai số nguyên dương).
Khi đó và
Áp dụng BĐT cho :
Dấu "=" xảy ra khi , tức , suy ra . Vì phải nguyên nên ta thử và các giá trị lân cận.
3) Thử các giá trị nguyên gần điểm tối ưu
Với mỗi nguyên, lấy nguyên nhỏ nhất sao cho (tức ), rồi tính :
| (ngày) | (triệu) | |||
|---|---|---|---|---|
| 6 | 33,33 | 34 | 204 | |
| 7 | 28,57 | 29 | 203 | |
| 8 | 25 | 25 | 200 | ← min |
| 9 | 22,22 | 23 | 207 | |
| 10 | 20 | 20 | 200 |
Giá trị nhỏ nhất của là triệu đồng, đạt được khi ngày và công nhân (lưu ý , vừa khít — bể vừa đủ "đầy" và không có ngày dư).
BĐT Cauchy cho biên dưới — không thể đạt được vì và phải nguyên. Phải kết hợp lập bảng các giá trị nguyên gần và chọn giá trị nhỏ nhất thực tế. Đây chính là kĩ năng "chuyển từ liên tục sang rời rạc" mà các kỳ thi Hà Nội thường kiểm tra.
