Câu V

Bài toán cực trị thực tế

0,5 điểm · Tối ưu tổng chi phí thuê kho và thưởng công nhân bằng bất đẳng thức Cauchy

Đây là dạng "AM-GM kết hợp ràng buộc nguyên" — quen thuộc trong các đề Hà Nội. Mấu chốt là vừa dùng BĐT Cauchy để xác định vùng tối ưu, vừa kiểm tra cẩn thận các điểm nguyên xung quanh để chọn nghiệm thực tế.

1) Lập biểu thức chi phí

Gọi nn là số công nhân được điều động, dd là số ngày thuê kho (n,dNn,\,d \in \mathbb{N}^*).

  • Mỗi công nhân làm 55 sản phẩm/ngày, nên trong dd ngày nn công nhân làm được 5nd5nd sản phẩm.
  • Để hoàn thành đơn hàng 10001000 sản phẩm: 5nd1000    nd200.5nd \geq 1000 \;\Leftrightarrow\; nd \geq 200.
  • Tổng chi phí (triệu đồng): T(n,d)=3d+n.T(n, d) = 3d + n.

2) Tối ưu khi nd = 200

TT tăng theo nn và theo dd, để TT nhỏ nhất thì ndnd chỉ vừa đủ, tức xét nd=200nd = 200 (nếu nd>200nd > 200 ta vẫn có thể giảm nn hoặc dd để giảm TT mà điều kiện nd200nd \geq 200 vẫn được giữ — và bài toán nguyên cũng có thể đạt cực trị ngay tại biên này khi 200200 phân tích được thành tích hai số nguyên dương).

Khi đó n=200dn = \dfrac{200}{d}T=3d+200d.T = 3d + \dfrac{200}{d}.

Bất đẳng thức Cauchy (định hướng)

Áp dụng BĐT a+b2aba + b \geq 2\sqrt{ab} cho a=3d, b=200da = 3d,\ b = \dfrac{200}{d}:

T=3d+200d23d200d=260048,99 (triệu đoˆˋng).T = 3d + \dfrac{200}{d} \geq 2\sqrt{3d \cdot \dfrac{200}{d}} = 2\sqrt{600} \approx 48{,}99\ (\text{triệu đồng}).

Dấu "=" xảy ra khi 3d=200d3d = \dfrac{200}{d}, tức d2=200366,67d^2 = \dfrac{200}{3} \approx 66{,}67, suy ra d8,16d \approx 8{,}16. Vì dd phải nguyên nên ta thử d=8d = 8 và các giá trị lân cận.

3) Thử các giá trị nguyên gần điểm tối ưu

Với mỗi dd nguyên, lấy nn nguyên nhỏ nhất sao cho nd200nd \geq 200 (tức n=200/dn = \lceil 200/d \rceil), rồi tính T=3d+nT = 3d + n:

dd (ngày)200/d200/dn=200/dn = \lceil 200/d \rceilndndT=3d+nT = 3d + n (triệu)
633,333420418+34=5218 + 34 = 52
728,572920321+29=5021 + 29 = 50
8252520024+25=4924 + 25 = 49 ← min
922,222320727+23=5027 + 23 = 50
10202020030+20=5030 + 20 = 50

Giá trị nhỏ nhất của TT4949 triệu đồng, đạt được khi d=8d = 8 ngày và n=25n = 25 công nhân (lưu ý 825=2008 \cdot 25 = 200, vừa khít — bể vừa đủ "đầy" và không có ngày dư).

Công ty nên điều động 25 công nhân, thuê kho xưởng trong 8 ngày. Tổng chi phí nhỏ nhất là 49 triệu đồng.Đáp số Câu V
⚠ Vì sao không nên dừng ở Cauchy

BĐT Cauchy cho biên dưới 260048,992\sqrt{600} \approx 48{,}99 — không thể đạt được vì ddnn phải nguyên. Phải kết hợp lập bảng các giá trị nguyên gần d8,16d \approx 8{,}16 và chọn giá trị nhỏ nhất thực tế. Đây chính là kĩ năng "chuyển từ liên tục sang rời rạc" mà các kỳ thi Hà Nội thường kiểm tra.